کودتای نرم امریکا در عربستان

چند هفته پس از سفر رئيس‌جمهور امريكا به عربستان براي تنگ كردن حلقه امنيتي ايران، پادشاه عربستان با بركناري محمد‌بن‌نايف، پسرش محمد‌بن‌سلمان را به وليعهدي انتخاب كرد.

بهارستانه: چند هفته پس از سفر رئیس‌جمهور امریکا به عربستان برای تنگ کردن حلقه امنیتی ایران، پادشاه عربستان با برکناری محمد‌بن‌نایف، پسرش محمد‌بن‌سلمان را به ولیعهدی انتخاب کرد. ولیعهد جدید سیاست تهاجمی‌تری علیه ایران دارد و پیشتر مدعی شده بود باید درگیری‌ها را به داخل ایران انتقال داد.
سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه سعودی در سومین تغییرات سیاسی در کابینه این کشور، روز چهارشنبه در فرمانی محمد بن نایف را از ولیعهدی کنار گذاشت و پسرش محمد بن‌سلمان را که جانشین ولیعهد و وزیر دفاع این کشور بود جایگزین وی کرد. به گزارش خبرگزاری رسمی عربستان (واس)، بر اساس فرمان سلمان، محمد بن نایف علاوه بر ولایتعهدی، از مناصب دیگرش مانند وزارت کشور و معاونت ریاست شورای وزیران نیز برکنار شد. در خبر خبرگزاری عربستان آمده است که سلمان بند «ب» ماده پنجم «قانون اصلی حکومت» را تغییر داده و تصریح کرده که حکومت در پسران عبدالعزیز بن عبدالرحمن الفیصل آل‌سعود شاه مؤسس و پسران پسرانش باقی خواهد ماند… و شاهی و ولایتعهدی فقط در یک خانواده از ذریه شاه بنیانگذار باقی نمی‌ماند. سلمان بن عبدالعزیز پس از صدور فرمان خود، از مسئولان مملکتی خواست تا بعد از نماز تراویح چهارشنبه شب، در مکه مکرمه با محمد بن‌سلمان ولیعهد جدید بیعت کنند. پسر پادشاه به جای بن نایف به عنوان معاون نخست‌وزیر تعیین شده است در حالی که همچنان وزیر دفاع باقی می‌ماند.  در رأی‌گیری هیئت بیعت، محمد بن‌سلمان از ۳۴ رأی با ۳۱ رأی به پست ولیعهدی رسیده است.
محمد بن نایف به رغم کنار گذاشته شدنش با محمد بن‌سلمان به عنوان ولیعهد در کاخ صفا در مکه بیعت و برای او آرزوی موفقیت کرد. پادشاه عربستان بند «ب» ماده پنج اساسنامه حکومتی این کشور را تعدیل کرده است. این اولین بار است که قدرت از پدر به پسر به ارث می‌رسد. به گفته ناظران، به این ترتیب و در صورت واقع نشدن رخدادی غیرمنتظره در صحنه سیاسی عربستان، بن‌سلمان ولیعهد ۳۱ ساله سعودی تنها یک گام با پادشاهی این کشور فاصله خواهد داشت؛ تحولی که با توجه به رویکردهای شاهزاده جوان سعودی از عربستانی دیگرگون رونمایی خواهد کرد. در ادامه عزل و نصب‌های پادشاه،  احمد بن محمد السالم به عنوان معاون وزیر کشور در سطح وزیر (در سطح ممتاز) تعیین شد و دکتر ناصر الداوود از پستش برکنار و به عنوان نماینده وزارت کشور در سطح وزیر تعیین شد.  محمد مزوار، خبرنگار روزنامه ایندیپندنت در توئیتر خود گفته که ولی‌عهد سابق به دستور ولیعهد جدید تحت اقامت اجباری قرار گرفته و این برای حفظ سلامت بن نایف است. او در توئیتی دیگر نوشت که برادر محمد بن نایف یعنی سعود بن نایف امیر منطقه الشرقیه نیز در کاخ خود در «العزیزیه» در جنوب شهر «الخُبَر» در اقامت اجباری قرار گرفته است.
زمینه‌چینی برای پادشاهی بن‌سلمان
باتوجه به اینکه بن‌سلمان در دو سال گذشته قدرت بلامنازع عربستان  و صحنه‌گردان اصلی تحولات این کشور بود، برخی منابع احتمال می‌دهند برکناری اخیر  که به  کودتای آرام تعبیر شده، مقدمه‌ای برای به تخت نشاندن ولیعهد جدید است. مجتهد، افشاگر معروف سعودی در توئیتر این اقدام سلمان را کودتا خواند و نوشت که به زودی سلمان به نفع پسرش از قدرت کناره‌گیری خواهد کرد. نشریه فارین پالیسی هم روز چهارشنبه در گزارشی فاش کرد که محمد بن‌سلمان به زودی شاه خواهد شد زیرا پدرش که دچار زوال عقلی شده است، به زودی به سود او کناره‌گیری‌اش از قدرت را اعلام خواهد کرد.
بر اساس این گزارش، همه اقدامات پادشاه عربستان برای به قدرت رساندن پسرش از قبل طراحی شده بود اما این کار به تدریج و به آرامی صورت گرفت که مخالفت‌های دربار سعودی را به همراه نداشته باشد چراکه محمدبن‌سلمان تجربه لازم برای اداره کشور را نداشته و طی این مدت شاه سعودی با اختیارات نامحدودی که برای محمد بن‌سلمان در نظر گرفت و واگذاری پست‌های کلیدی به وی، او توانست از خود چهره‌ای مقتدر در عرصه داخلی و خارجی به نمایش بگذارد. به گفته ناظران، دومین عرف‌شکنی پادشاه عربستان در انتخاب ولیعهد اقدامی است که سلطنت سعودی را در آستانه تحولی جدی قرار می‌دهد و چهره‌ای متفاوت با پادشاهی چند ده ساله آل‌سعود را بر این کشور حاکم خواهد ساخت. پادشاه سعودی از مدتی پیش زمینه‌های روی کار آمدن فرزندش بن‌سلمان در عربستان، پس از خود را فراهم آورده بود. صدور فرمان‌های متعدد عزل و نصب در پست‌ها و سمت‌های مهم دولتی و غیردولتی که چندی پیش صورت گرفت، در واقع مقدمه‌ای برای نشاندن بن‌سلمان بر کرسی ولیعهدی بود.
بروس ریدل افسر سابق سیا که مدیر مؤسسه بروکینگز در واشنگتن  می‌گوید: «ملک سلمان با انتصاب پسر ۳۱ ساله‌اش به ولیعهدی، راه را برای نسل جدید آل‌سعود جهت رسیدن به پادشاهی این قدرت نفتی که با چالش‌های متعددی روبه‌رو است، باز کرد.»  چند روز پیش نیز برخی منابع سعودی از حمایت برخی مقامات سعودی از ولایتعهدی بن‌سلمان خبر دادند. همزمان با اعلام ولیعهدی پسر شاه سعودی، کاربران شبکه‌های اجتماعی یک طومار امضا شده از سوی شاهزاده‌های سعودی را فاش کردند که شش ماه پیش به ملک سلمان درباره عواقب اتخاذ چنین تصمیمی هشدار داده بودند. این دستور جدید پادشاه در حالی است که او اخیراً در ادامه جنگ قدرت در این کشور اختیارات محمد بن نایف را کم کرده بود. بسیاری از ناظران سعودی معتقدند این اقدام شاه عربستان باعث افزایش تنش‌ها در خاندان سعودی می‌شود، چراکه محمد بن‌سلمان در داخل خانواده از مقبولیت لازم برخوردار نیست.

محمد بن‌سلمان از جمله شاهزادگان سعودی است که بیش از هرکس دیگری برای تصاحب کرسی پادشاهی پس از ملک سلمان تقلا کرده است. رفت و آمدهای متعدد وی به امریکا و دیدار با دولتمردان این کشور، ورود به ماجراجویی یمن و آغاز جنگ تمام‌عیار علیه مردم بی‌دفاع این کشور از جمله سلسله‌اقدامات سال‌های اخیر شاهزاده سعودی محسوب می‌شود که در مسیر رسیدن به آرزوی دیرینه‌اش یعنی به تن کردن ردای پادشاهی، انجام داده است. این اقدام درست چند هفته پس از سفر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا به عربستان سعودی انجام گرفت که گفته می‌شد یکی از برنامه‌های ترامپ در آن سفر اعلام حمایت واشنگتن از پادشاهی محمد‌بن‌سلمان بوده است. همچنین ماه گذشته گزار‌ش‌هایی منتشر شد که نشان می‌داد بن‌سلمان در سفر خود با واشنگتن در مارس گذشته مبلغ ۶۵ میلیون دلار به دولت امریکا رشوه داده بود. احتمالاً امضای قرارداد ۵۰۰ میلیارد دلاری با امریکا نیز برای محکم کردن پیمان حمایت واشنگتن از بن‌سلمان انجام شده است.

تشدید سیاست ضدایرانی

عربستان در دوران محمد بن‌سلمان و پدرش شاهد تغییر لحن قابل توجهی نسبت به ایران بود. ریاض که تا پیش از این به داشتن سیاست‌های محافظه‌کارانه بر اساس حسن همجواری و برادری در قبال ایران و دیگر کشورهای منطقه شناخته می‌شد، پس از پادشاهی جدید سیاست و لحن خود را در قبال ایران به طور قابل توجهی تغییر داد و سیاست‌های تهاجمی را در پیش گرفت. عربستان که در دوران پادشاهی سلمان، سیاست خارجی تهاجمی‌تر اتخاذ کرد، برای داشتن مناسبات مداوم و نزدیک با متحد امریکایی به ویژه پس از توافق هسته‌ای امریکا با ایران تردیدی به خود راه نمی‌دهد. بن‌سلمان یک ماه پیش در گفت‌وگویی مدعی شد: «باید درگیری‌ها را به داخل ایران بکشانیم.» سعودی‌ها روی کار آمدن ترامپ در امریکا را بهترین فرصت برای افزایش فشار به ایران می‌دانند و با امضای قراردادهای چند صد میلیاردی به دنبال جلب موافقت واشنگتن علیه ایران است و ائتلاف عربی- غربی نیز برای مقابله با ایران تشکیل شد. به نظر می‌رسد باتوجه به دشمنی‌های بن‌سلمان با ایران، سیاست عربستان در مقابل تهران تهاجمی‌تر خواهد شد.

منبع: روزنامه جوان

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.