معمای کمبود گاز در قلب خاورمیانه

قيمت گاز طبيعي در منطقه خليج فارس از گذشته بسيار پايين بوده است اما اين شرايط ناپايدار بوده و مشكلات بزرگي را در آينده پديد خواهد آورد چراكه با قيمت‌هاي پايين كنوني، توسعه ميادين جديد گاز طبيعي در كشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس، اقتصادي به نظر نمي‌رسد.

بهارستانه: قیمت گاز طبیعی در منطقه خلیج فارس از گذشته بسیار پایین بوده است اما این شرایط ناپایدار بوده و مشکلات بزرگی را در آینده پدید خواهد آورد چراکه با قیمت‌های پایین کنونی، توسعه میادین جدید گاز طبیعی در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، اقتصادی به نظر نمی‌رسد.

نتایج یک پژوهش نشان می‌دهد هزینه تولید گاز طبیعی در این منطقه در افق سال ۲۰۳۰ میلادی، ۳۵ تا ۶۵ درصد افزایش خواهد یافت. بدین ترتیب هزینه تولید هر هزار فوت مکعب گاز از ۵/۱ تا ۵/۴ دلار به ۲ تا ۷ دلار افزایش خواهد یافت.
جورج ساراف، یکی از کارشناسان موسسه پژوهشی استراتژی می‌گوید: کشورهای حاشیه جنوب خلیج فارس، باید دیر یا زود در جهت بازنگری در قیمت گاز طبیعی گام بردارند. اگر قیمت گاز به ارزش تجاری حقیقی آن نزدیک نشود و سرمایه‌گذاری هنگفت مورد نیاز برای توسعه صنعت نفت و گاز اختصاص نیابد، دولت‌های حوزه خلیج پارس قادر به تأمین تقاضای خود در سال‌های فرارو نخواهند بود.
به نظر می‌رسد در سایه اصلاحات مورد نیاز باید سازوکاری ایجاد شود که قیمت گاز طبیعی به ارزش واقعی آن نزدیک‌تر شود. به عبارت دیگر، قیمت گاز طبیعی در قلب صنعت نفت دنیا باید در چارچوب عرضه و تقاضا تعیین گردد.
از دیرباز، گاز طبیعی ارزان و در دسترس، نقشی مهم در توسعه کشورهای منطقه خلیج پارس و ایجاد اقتصادی متنوع ایفا نموده است، اما شرایط کنونی، پایدار نیست. گاز طبیعی همانند سایر کالاها، باید بر اساس ارزش تجاری واقعی آن و براساس نظام عرضه و تقاضا، قیمت‌گذاری شود.
بهترین رویکرد در تعیین قیمت گاز طبیعی، استفاده از سازوکارهای تجاری نظیر مبنای قیمت نفت و قیمت‌گذاری هاب گازی است. در قیمت‌گذاری گاز بر اساس شاخص قیمت نفت خام، باید قیمت گاز طبیعی بر اساس سبدی از کالاها شامل نفت خام و فرآورده‌های نفتی تعیین گردد.
از سوی دیگر، در قیمت‌گذاری هاب گازی، تجارت گاز بر اساس قیمت نقطه‌ای تعیین شده توسط بازار و در یک هاب تجاری شناور انجام می‌گردد. ‏‎
اما قیمت گاز در این منطقه کلیدی، از دیرباز ثابت بوده و فاقد ارتباط با ارزش واقعی آن در بازار بوده است. کارشناسان معتقدند قیمت‌های امروز گاز طبیعی در منطقه خلیج پارس، نتیجه اجرای سیاست‌های دولتی و عدم پذیرش سازوکارهای نظام تجاری بازار است.
دیوید برانسون از کارشناسان بازار انرژی می‌گو‌ید: بسیاری از بازارهای دنیا به سوی آزادسازی حرکت نموده‌اند و قیمت‌گذاری در چارچوب یک هاب گازی، بهترین و کاراترین روش در مقایسه با قیمت‌گذاری بر اساس شاخص قیمت نفت‎ ‎به شمار می‌رود.
فراموش نکنید که در سال ۲۰۱۴ میلادی، ۴۳ درصد گاز فروخته شده در دنیا براساس قیمت در هاب گازی و ۱۷ درصد آن براساس شاخص قیمت نفت خام بوده است. به هر حال، خاورمیانه با دارا بودن ۴۷ درصد ذخایر گاز طبیعی دنیا، دیر یا زود باید به سوی نظام تجاری قیمت‌گذاری گاز حرکت نماید و اینک به نظر می‌رسد زمان بازنگری و انجام اصلاحات مورد نیاز در بازار گاز طبیعی فرا رسیده است.
این رویداد به اقتصادهای منطقه خاورمیانه کمک می‌کند تا در جهت متنوع نمودن اقتصاد، افزایش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، بهبود رقابت و رشد امنیت انرژی گام‌های بلندتری بردارند و افزایش قیمت گاز طبیعی در عربستان سعودی و عمان در سال‌های اخیر خبری خوب محسوب می‌شود.
من معتقدم دولت‌ها نباید از پیامدهای اجتماعی و اقتصادی افزایش قیمت گاز طبیعی هراس داشته باشند.
فراموش نکنید که با واقعی شدن قیمت گاز، راه برای برداشت از دهها میدان گازی مستقل ترش این منطقه به ویژه در آب‌های خلیج پارس مهیا می‌گردد.

  چالش کمبود عرضه

منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا با دارا بودن نزدیک به نیمی از ذخایر گاز طبیعی دنیا، از سال‌ها پیش با مشکل پیشی گرفتن تقاضا از عرضه روبه‌رو بوده است. گاز طبیعی در نیروگاه‌ها، واحدهای پتروشیمی و عملیات تزریق به میادین نفتی خاورمیانه مصرف می‌شود و در شرایط کنونی، واردات گاز طبیعی، راهکار چند دولت این منطقه برای رویارویی با این کمبود است. فراموش نکنید که هم اکنون تنها سه دولت ایران، قطر و الجزایر قادر به تولید گاز مورد نیاز داخلی هستند.

  آغاز نبرد برای خرید گاز

دولت امارات متحده عربی با وجود دارا بودن ذخایر عظیم گاز طبیعی، از سال ۲۰۰۸ میلادی واردات گاز از قطر را با استفاده از خط لوله دلفین آغاز کرده است. گاز طبیعی وارداتی امارات در نیروگاه‌های تولید برق مصرف می‌شود. ما می‌دانیم که به دلیل عدم توسعه میادین گاز ترش امارات متحده عربی، این کشور واردات ال ان جی را نیز از سال‌ها پیش آغاز کرده است. گفته می‌شود در یک دهه اخیر، ۲۷ درصد گاز طبیعی تولید شده در امارات، دوباره در میادین نفتی تزریق شده است.
کمی آن‌سوتر، تولید گاز طبیعی کویت در یک دهه گذشته، از مصرف داخلی عقب افتاده است. شرایط دشوار تعیین شده برای مشارکت شرکت‌های بین‌المللی نفتی، از دلایل عدم تمایل این غول‌ها برای سرمایه‌گذاری میادین گاز ترش پرهزینه و مستقل این کشور عربی است.
در سایه این عدم توازن تولید و مصرف گاز طبیعی، کشور کویت از سال ۲۰۰۹ میلادی به جمع واردکنندگان گاز طبیعی پیوسته است. یک شناور ذخیره‌سازی و تبدیل ال ان جی به گاز در سواحل این کشور پهلو گرفته و کشتی‌های غول پیکر انتقال ال ان جی در کنار آن پهلو می‌گیرند. چندی پیش نیز یک قرارداد ۳ میلیارد دلاری با کنسرسیومی از شرکت‌های کره‌ای به امضا رسید تا یک پایانه واردات ال ان جی در سواحل کویت احداث گردد. گفته می‌شود در سال ۲۰۲۰ میلادی شاهد افتتاح این پایانه خواهیم بود.
اما بحرین در سال ۲۰۱۵ میلادی، ۵/۱۵ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی تولید نمود. اما این عدد کمتر از تقاضای داخلی این کشور پادشاهی بوده است. براساس برنامه‌های افزایش ظرفیت تولید صنایع بزرگ این کشور نظیر مجتمع آلومینیوم و عبور ظرفیت تولید برق در نیروگاه‌های گازی بحرین از مرز چهار گیگابات، باید راهکارهای لازم جهت تأمین گاز طبیعی مورد نیاز این کشور طراحی و اجرا گردد. این کشور عربی از کمبود سالانه ۳/۳ میلیارد مترمکعب کسری عرضه گاز طبیعی نسبت به تقاضا برخوردار است. شرکت ملی نفت و گاز بحرین نیز قراردادی ۶۵۳ میلیون دلاری با شرکت‌های تیکای ال ان جی و سامسونگ سی‌اند تی و گلف اینوست منت منعقد نموده تا یک پایانه تبدیل ال ان جی به گاز را تا سال ۲۰۱۸ میلادی احداث کند.
همچنین ما می‌دانیم که کشور عمان از ظرفیت تولید سالانه ۴/۱۰ میلیون تن ال ان جی برخوردار است. اما این کشور با واردات ال ان جی از قطر از طریق خط لوله دلفین، کسری گاز مورد نیاز را تأمین می‌کند.
دولت عربستان سعودی نیز که به عنوان پنجمین دارنده ذخایر گاز طبیعی دنیا شناخته می‌شود، همچنان از تولید گاز اندکی برخوردار است. این کشور واردکننده و صادرکننده گاز طبیعی نیست، بدین ترتیب گاز تولیدی در بخش‌های داخلی مصرف می‌گردد.
اکثر میادین گازی این کشور پادشاهی، دارای ذخایر نفتی بوده و افزایش تولید گاز به افزایش برداشت نفت می‌انجامد. تقاضای فزاینده گاز عربستان در بخش‌های صنعتی و مسکونی نتیجه قیمت پایین این سوخت فسیلی ( ۷۵/۰ سنت در ازای هر یک میلیون بی‌تی یو) در این شبه جزیره است. در نتیجه عربستان سعودی از آغاز سال ۲۰۱۶ میلادی، سیاست بازنگری در قیمت انرژی را در پیش گرفته است. علاوه بر این، رهبران صنعت نفت ریاض در حال بررسی گزینه واردات ال ان جی در سال‌های فرارو هستند تا وابستگی به مصرف نفت در نیروگاه‌های تولید برق کاهش یابد.

  چشم‌انداز آینده گاز طبیعی

رشد سریع تقاضای گاز در خاورمیانه و شمال آفریقا به ویژه به دلیل نرخ قابل توجه رشد اقتصادی و توسعه صنایع نیازمند مصرف مقادیر چشمگیر انرژی، این منطقه را در شرایطی قرار داده که امکان خرید گاز ارزان در آن وجود ندارد.
در بلندمدت، کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا نیازمند افزایش قیمت گاز طبیعی (برابر با هزینه تمام شده و در صورت امکان با قیمت‌های بین‌المللی) هستند تا سرمایه‌گذاران خارجی برای حضور در این کشورها پیشگام شوند. اما به دلیل شرایط سیاسی کنونی، فعلا اجرای این گزینه‌ها امکان پذیر نیست یا با دشواری‌های زیادی روبه‌رو می‌باشد. ولی در کوتاه مدت، ال ان جی تنها گزینه دولت‌های خاورمیانه و شمال آفریقا خواهد بود.
مترجم: محسن داوری
منبع: www. arabianoilandgas. com

منبع: روزنامه جوان

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.