تجارت با پلاسمای خون حاشیه‌نشین‌ها

پلاسما‌فروشي چند سالي مي‌شود كه وارد حوزه اجتماعي و ژورناليستي كشور شده است. ماجرا با باز شدن پاي بخش‌خصوصي به پالايشگاه پلاسما آغاز شد.

بهارستانه: پلاسما‌فروشی چند سالی می‌شود که وارد حوزه اجتماعی و ژورنالیستی کشور شده است. ماجرا با باز شدن پای بخش‌خصوصی به پالایشگاه پلاسما آغاز شد. حالا هم تنها یک مرکز جمع‌آوری پلاسما در مرکز و شش مرکز در حاشیه‌های شهر راه‌اندازی شده است. بدیهی است ۳۵ تا ۷۰ هزار‌تومان برای حاشیه‌نشینانی که با فقر دست به گریبانند، وسوسه‌کننده است. بگذریم از اینکه تنها سال گذشته تهیه دارو از پلاسما ۱۷میلیون دلار ارزش اقتصادی داشته است، اما روی دیگر ماجرا رانت‌هایی که از نگاه رئیس سازمان انتقال خون ایران در واگذاری پالایشگاه خون تحت نظارت این سازمان به بخش خصوصی وجود داشته است. علی‌اکبر پور‌فتح‌الله معتقد است: سازمان خصوصی‌سازی به بدترین شکل ممکن پالایشگاه شرکت پژوهش و پالایش را به بخش خصوصی واگذار کرده و همین شیوه واگذاری هم موجب شده تا هیچ اقدامی در سه سال واگذاری صورت نگیرد.
نخستین‌ها همیشه در خاطر می‌مانند؛ نخستین مورد ابتلا به ایدز در ایران هم کودک شش ساله مبتلا به هموفیلی بود که به خاطر داروهای فرانسوی آلوده به این بیماری دچار شد.
این ماجرا اما تنها پالایشگاه خون ایران را با حکم قاضی همین پرونده تعطیل کرد. بعدها تحقیقات روی ژنوتایپ ویروس‌های منتقله نشان داد، موضوع آلودگی بیماران هموفیلی از منابع فرآورده‌های خارجی نظیر فاکتورهای انعقادی شرکت مریو بوده است، نه محصولات پالایشگاه، ماجرا به همین جا ختم نشد، مرکز پژوهش و پالایش خون (پالایشگاه قبلی) از دهه ۸۰ تحت‌عنوان شرکت مادرتخصصی به بخش‌خصوصی واگذار شد، اما مطابق تجربه‌های قبلی فعالیت بخش‌خصوصی در ایران این‌بار نیز ظاهراً به دلیل فقدان نظارت، رانت و نگاه منفعت‌طلبانه واگذاری این شرکت به بخش‌خصوصی نه فقط مزیتی نداشته، بلکه موجب شده تا این شرکت و سه شرکت دیگری که در زمینه جمع‌آوری پلاسما فعالیت می‌کنند از فقر و استیصال مردم سوء‌استفاده کنند و در مناطق محروم و حاشیه‌های شهر تهران اقدام به جمع‌آوری و خرید پلاسما کنند. این در حالی است که چنین روندی می‌تواند مخاطراتی را به همراه داشته باشد.
اهدایی که داوطلبانه نیست
در حال حاضر در مراکز جمع‌آوری پلاسمای خون مبلغی به‌عنوان هزینه ایاب و ذهاب به افراد داده می‌شود که از ۳۵ هزار تومان برای بار اول تا ۷۰ هزار تومان برای دفعات بعد متغیر است، اما رئیس سازمان انتقال خون معتقد است: اهدای پلاسما هم باید مثل اهدای خون داوطلبانه باشد. توجیه پور‌فتح‌الله هم درباره اهدای رایگان پلاسما این است. وقتی برای این موارد پول پرداخت می‌شود؛ مخاطبان از پایگاه‌های اجتماعی مختلف به این سمت می‌آیند و ممکن است بسیاری از مسائل را کتمان کنند. به‌طور مثال یکی از بحث‌هایی که وجود دارد، دوره پنجره آزمایشگاهی است؛ یعنی زمانی که ویروس به میزانی نرسیده که در روش‌های آزمایشگاه تشخیص داده شود و در این مورد فقط با تکیه کردن بر صداقت فرد اهدا‌کننده می‌توان از سالم بودن خون مطمئن شد، اما وقتی مسئله مالی مطرح می‌شود، طبیعتاً ممکن است آن صداقت از بین برود.
انتقاد از یک خصوصی‌سازی
رئیس سازمان انتقال خون در مورد صنعت پلاسما معتقد است: متأسفانه در این بخش موفقیت چندانی نداشتیم، زیرا نگاه بخش‌خصوصی به این موضوع وجود ندارد. به گفته وی بخش خصوصی به خاطر فقدان نظارت اقدامی برای توسعه پالایشگاه نکرده است؛ هدف از واگذاری این نیست که اموال دولت در اختیار بخش خصوصی قرار بگیرد و بخش‌خصوصی با آن اموال کار دیگری انجام دهد. خصوصی‌سازی یعنی اینکه سرمایه بخش‌خصوصی وارد تولید شود و تولید سروسامان بگیرد.
پورفتح‌الله با بیان اینکه سازمان خصوصی‌سازی به بدترین شکل ممکن پالایشگاه شرکت پژوهش و پالایش را به بخش‌خصوصی واگذار کرده، می‌افزاید: بسیاری از موارد در این واگذاری رعایت نشده و همچنین هیچ نظارتی هم بر آن وجود نداشته است. بنابراین هیچ اقدامی در این سه سال واگذاری صورت نگرفته است. لازم به ذکر است که قرارداد برای طرح توسعه پالایشگاه ۱۵۰هزارمتری است، نه واگذاری و طبق یکی از بندهای آن هم صراحت دارد که با اعلام وزارت بهداشت قرارداد لغو خواهد شد.
وی با اشاره به اینکه وزیر بهداشت تاکنون سه بار با نامه درخواست لغو قرارداد را کرده است، تصریح می‌کند: از طرفی اقدام به واگذاری بخشی از زمین‌های سازمان انتقال خون به پالایشگاه شده که این موضوع نیز یکی از چالش‌های پیش‌رو است. باید توجه داشت که برای ساخت پالایشگاه ۲۲ هزار متر زمین در بهترین نقطه تهران در نزدیکی برج میلاد را با قیمتی حدود ۴/۵ میلیون تومان به بخش خصوصی واگذار کردند و مسلماً بخش خصوصی دیگر انگیزه‌ای برای ساخت پالایشگاه ۱۵۰هزار متری ندارد.
در شیشه کردن خون حاشیه‌نشین‌ها
پور‌فتح‌الله با تأکید بر اینکه ساخت پالایشگاه توسط سازمان خصوصی‌سازی کارشناسی نشده است، می‌افزاید: پالایشگاه دیگری هم قرار بود از سوی بخش خصوصی راه‌اندازی شود. شرکتی با مشارکت سازمان تأمین اجتماعی و شرکت بیوتست آلمان موظف بود که پالایشگاه راه‌اندازی کند و برای ایجاد آن مجوز مرکز جمع‌آوری پلاسما داده شد، اما این شرکت نیز به تعهد خودش عمل نکرده است.
رئیس سازمان انتقال خون با بیان اینکه این شرکت همچنان در مرحله جمع‌آوری پلاسماست، می‌افزاید: در حال حاضر هفت مرکز جمع‌آوری پلاسما را ایجاد شده که تنها یکی از مراکز جمع‌آوری پلاسما در مرکز شهر و شش مرکز دیگر آن در حاشیه شهر راه‌اندازی شده که مردم نیازمند وجود دارند و نگاهشان متفاوت است.
بدیهی است، نظارت بر عملکرد پالایشگاه خون از وظایف وزارت بهداشت و سازمان انتقال خون است و حالا بخش مهمی از چالش‌های ذکر شده هم ناشی از عملکرد نامناسب نظارتی است، اما قرار است چگونه این چالش‌ها تدبیر شود؟ ‌پورفتح‌الله با اشاره به سیاست‌گذاری‌های وزارت بهداشت برای کنترل جمع‌آوری پلاسما می‌گوید: اجازه گسترش مراکز جمع‌آوری پلاسما از سوی وزارت بهداشت داده نمی‌شود. مقرر شده سازمان انتقال خون وارد بحث جمع‌آوری پلاسما شود که براساس آن در حال طراحی مراکز جامع اهدا هستیم که در کنار اهدای خون، امکان اهدای پلاسما نیز وجود داشته باشد.
منبع: روزنامه جوان

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.