باتلاق اقتصادی اعتماد به غرب

«توسعه درون زا» مطالبه دائمي از قوه مجريه به ويژه طي سال‌هاي اخيري كه نگاه «توسعه برون زا» در كشور رونق گرفته و بسياري از تصميم گيران و تصميم سازان كشور پيش‌زمينه توسعه كشور را تعامل با غرب عنوان مي‌كنند، می‌باشد.

بهارستانه: «توسعه درون زا» مطالبه دائمی از قوه مجریه به ویژه طی سال‌های اخیری که نگاه «توسعه برون زا» در کشور رونق گرفته و بسیاری از تصمیم گیران و تصمیم سازان کشور پیش‌زمینه توسعه کشور را تعامل با غرب عنوان می‌کنند، می‌باشد. نقطه افتراق جدی «حامیان توسعه درون زا» و «مدافعان توسعه برون زا» همواره ایالات متحده امریکا و نوع روابط با این کشور بوده است، به طوری که دسته اول معتقد است اعتماد به امریکا به معنای توسعه وابسته گرایی، نه تنها کمکی به پیشرفت کشور نمی‌کند بلکه منتهی به نظام‌مند شدن رفتار ایران در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی می‌شود که خود می‌تواند عاملی برای تبدیل شدن ایران به یک کشور تابع در عرصه جهانی شود.
دسته دوم معتقد است برای حرکت در مسیر توسعه کشور، حاکمیت اسلامی ناچار به پذیرش خواسته‌های کشورهای غربی در عرصه روابط بین‌الملل و تبعیت از قوانین کنوانسیون‌هایی است که واضع آن کشورهای قدرتمندی نظیر امریکاست و جمهوری اسلامی ایران برای نقش پذیری در جامعه ملل باید در چارچوب‌های رفتاری خود تغییرات جدی ایجاد کند. توجه و تمرکز بر ظرفیت‌های داخلی نیز نقطه انشقاق دیگر این دو طیف فکری است به گونه‌ای که دسته اول معتقد است ظرفیت‌های داخلی کشور از نیروی انسانی جوان گرفته تا منابع طبیعی فرصت مناسبی را برای توسعه کشور فراهم آورده و می‌توان با مدیریت جهادی بسیاری از مشکلات کشور را مرتفع کرد و در مقابل گروه دوم معتقد است که بهره مندی از ظرفیت‌های داخلی جز با توسل به غرب در عرصه فناوری و تکنولوژی امکانپذیر نیست.
رویارویی این دو طیف از ابتدای شکل‌گیری انقلاب اسلامی تاکنون خود را به اشکال مختلف نمایان ساخته است و در طول پنج سال اخیر این تقابل رویه‌ای جدی‌تر به خود گرفته است تا جایی که قبل از شروع دور مذاکرات جدید در قالب «دیپلماسی نوین» جریان غرب‌باور (حامیان توسعه برون زا) تأکید داشتند راه فراغت از مشکلات اقتصادی کشور اعتماد به غرب و تعدیل مواضع انقلابی در برابر نظام سلطه در عرصه جهانی است. موج سواری این طیف روی مطالبات اقتصادی انباشت شده در طول سال‌های پس از انقلاب به ویژه بعد از تحریم‌های گسترده غرب در سال‌های ۸۹تا۹۱ عناصر آن را در تراز یک اسطوره قرار داد تا جایی که جامعه تصور می‌کرد با وجود چند تن از مدیران وابسته به توسعه وابسته گرایی در رأس یک مجموعه مدیریتی می‌توان بسیاری از مشکلات اقتصادی کشور را به راحتی از میان برداشت.
جامعه ایرانی احساس می‌کند که افزایش رکود، گرانی و بیکاری نتیجه مدیریت وابسته گرایی است که حداقل یکی از عوامل ایجاد اغتشاشات برخی از شهرهای کشور ناشی از نوع نگاهی است که در سطح عالی اتخاذ می‌شود و بیم آن می‌رود که حوادث تلخ اخیر نیز نتواند باورهای گسترده این سطح از مدیران درباره نظام سلطه را دچار تغییرات جدی کند. عدم تغییر جدی باور مسئولان ارشد اجرایی کشور درباره نظام سلطه و به ویژه امریکایی‌ها از جمله حفره‌های عمیقی است که می‌تواند پیامدهای فراوانی را نیز در ادامه برای کشور به همراه داشته باشد چراکه اظهاراتی که مقامات اجرایی در چند روز اخیر درباره عوامل به‌وجود آمدن غائله سال ۹۶ عنوان می‌کنند فاصله فاحشی با واقعیت دارد.
طبیعی است چنانچه چنین نگاهی به اصل رویدادهای
اجتماعی- سیاسی تغییر نکند و مهم‌تر از آن تا مادامی که نسخه شفابخش کشور به گونه‌ای وضع شود که حیات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی یک کشور را به مخاطره بیندازد نباید انتظار داشت کشور روی آرامش و رفاه و پیشرفت را به خود ببیند. در تمام پنج سال اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها از قوه مجریه خواسته‌اند تا با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی از توسعه وابسته گرایی پرهیز کند و کشور را در باتلاق اعتماد به غرب قرار ندهد و با تکیه بر تجربه‌های مهمی که در صنایع بومی ساز مانند موشک و هسته‌ای به دست آمده مسیر توسعه درون زای کشور را مقدمه‌سازی کند.
به عنوان نمونه محمود سریع القلم به عنوان یکی از چهره‌های شاخص نظریه توسعه برون زا همراه با سایر همفکران خود تلاش می‌کردند تعدیل مواضع انقلابی در برابر غرب را تنها مسیر توسعه کشور عنوان کنند. وی در جایی عنوان می‌کند: «جمهوری اسلامی ایران برای توسعه یافتگی باید با کنار گذاشتن ابعاد هزینه برِ ایدئولوژیک و انقلابی هویت خود و دست شستن از آرمان منسوخ استقلال، مانند کره جنوبی و مالزی تبدیل به موجودیتی اقتصادی و تجاری شود و لزوم مداخله قدرت‌های بزرگ غربی در امور سیاسی‌اش را به عنوان بهای طبیعی و بدیهی پیوستن به گردونه اقتصاد جهانی بپذیرد…»
شاید یکی از مهم‌ترین دستورالعمل‌های مکتوب رهبری به قوه مجریه که کمتر مورد توجه نیز قرار گرفت جایی است که معظم‌له در نامه ۹ ماده‌ای مشهور به «نامه شروط پذیرش برجام توسط رهبری» از رئیس‌جمهور مؤکداً می‌خواهند که قوه تحت تکفل وی نباید مسیر توسعه وابسته گرایی را در پیش بگیرد و به جای آن باید نگاه به ظرفیت‌های درونی را تقویت کند تا مشکلات معیشتی مردم کاهش پیدا کند: «… همان‌طور که در جلسات متعدد به آن جناب و دیگر مسئولان دولتی یادآور شده و در جلسات عمومی به مردم عزیزمان گوشزد کرده‌ام، رفع تحریم‌ها هر چند از باب رفع ظلم و احقاق حقوق ملت ایران کار لازمی است، لیکن گشایش اقتصادی و بهبود معیشت و رفع معضلات کنونی جز با جدی گرفتن و پیگیری همه‌ جانبـه‌ اقتصاد مقـاومتی میسر نخـواهد شـد.»
«تکیه بر ظرفیت‌های درونی و به‌کارگیری اقتصاد مقاومتی» محوری‌ترین مطالبه رهبر معظم انقلاب در طول پنج سال اخیر بوده است و حتی پیش از آغاز مذاکرات برجامی، ایشان خواهان نگاه واقع‌بینانه مسئولان به مشکلات کشور بوده‌اند. ایشان در مراسم تنفیذ حکم رئیس‌جمهور یازدهم بیان می‌کنند: «درس بزرگی که ما از این فشارهای اقتصادی دریافت کردیم، این است که هرچه می‌توانیم باید به استحکام ساخت داخلی قدرت بپردازیم، هرچه می‌توانیم در درون خودمان را مقتدر کنیم، دل به بیرون نبندیم.»
ایشان در شهریور ماه سال۹۲ و در دیدار با اعضای هیئت دولت ضرورت توجه به پیشرفت درون‌زا را با این ادبیات عنوان می‌کنند: «نگاه‌مان به بیرون نباشد. این توصیه ماست این معنایش این نیست که از امکاناتی که در بیرون هست استفاده نکنیم، این دو حرف با هم اشتباه نشود. امیدمان را به بیرون از ظرفیت داخلی کشور ندوزیم» یا در همان مقطع می‌فرمایند: «راه‌حل اصلی مشکلات کشور، تقویت ساخت درونی نظام براساس نگاه عاقلانه و خردمندانه است… تقویت ساخت درونی کشور نیز از طریق پیشرفت‌های علمی‌ و مدیریت درست اقتصادی امکانپذیر است… ‌باید همواره در جهت استحکام ساخت درونی و حل‌کردن مشکلات با کمک نیرو و اراده خود، حرکت کنیم.»  رهبری در هنگامه‌ای این مطالبه را مطرح می‌کردند که بخش قابل توجهی از جامعه ایرانی به واسطه عملیات روانی که ماه‌ها قبل از شروع مذاکرات هسته‌ای آغاز شده بود، حاضر به پذیرش چنین موضوعی نبودند و سرمست از توافق هسته ای، مشکلاتی نظیر گرانی، تورم و رکود و بیکاری را پایان یافته تلقی می‌کردند و از حادث شدن چنین توافقی از تیم مذاکره کننده کشورمان به عنوان اسطوره دیپلماسی و توافق یاد می‌کردند!
حال مسئله اساسی این است که امروز با انباشتی از هزینه‌های پنج سال توسعه درون‌زای کشور و غائله اقتصادی سال ۹۶، آیا نگاه راهبران توسعه وابسته‌گرایی برای مدیریت کشور تغییر خواهد کرد؟
منبع: روزنامه جوان

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.