آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر روحانی در وهله اول برای پرهیز از اختلاف نظرها، برداشت‌ها و تفاسیر مختلف، تعریف دقیقی از «اعتدال» مورد نظر خود را ارائه دهند وچارچوب و مبانی اعتدال را تبیین کنند تا سوء‌برداشت‌ها، چنانچه اصلاحات و اصلاح‌طلبی را به انحراف کشاند، اعتدال را با آن سرنوشت مواجه نسازد. «حقوق بشر»، «مبارزه با تروریسم»، […]

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر روحانی در وهله اول برای پرهیز از اختلاف نظرها، برداشت‌ها و تفاسیر مختلف، تعریف دقیقی از «اعتدال» مورد نظر خود را ارائه دهند وچارچوب و مبانی اعتدال را تبیین کنند تا سوء‌برداشت‌ها، چنانچه اصلاحات و اصلاح‌طلبی را به انحراف کشاند، اعتدال را با آن سرنوشت مواجه نسازد.

«حقوق بشر»، «مبارزه با تروریسم»، «مردم سالاری»، «اصلاح‌طلبی»، «عدالت‌خواهی» ، «عقلانیت»، «اعتدال» و دهها واژه مشابه دیگر، تا در مقام حرف و شعار است همگی واژه‌هایی زیبا، جذاب و ارزشمند می‌باشند و آسان می‌نمایند اما وقتی مباحث جدّی می‌شود، افتاد مشکلها!

کیست که خود را ضد بشر، مدافع تروریسم، مستبد، فسادجو، ظلم‌طلب و اهل افراط و تفریط بداند و خود را اینگونه معرفی کند؟ امروز در عرصه جهانی، اصلی‌ترین دشمنان بشر و حامیان تروریسم و پشتیبانان حکومت‌های مستبد، خود را طرفدار حقوق بشر، دموکراسی و اهل مبارزه با تروریسم معرفی می‌کنند. در عرصه داخلی هم تجربه کرده‌ایم که برخی این واژه‌ها مانند اصلاحات و اصلاح‌طلبی چگونه تفسیر شدند و با پرچم آنها چه اتفاقاتی که نیفتاد!

کی و چرا این واژه‌های مورد اجماع، محل اختلاف می‌شوند؟ و راه برون‌رفت از این اختلاف کدام است؟دو ساحت محل ایجاد اختلاف و از بین رفتن اجماع بر سر این واژه‌هاست. نخست ساحت نظر و دوم ساحت عمل و اقدام.در ساحت نظر، تعاریف متعدد و متنوعی از حقوق بشر، تروریسم، دموکراسی، اصلاحات، عدالت و اعتدال و واژه‌های دیگر از این دست وجود دارد که هر کدام از آن تعاریف، طرفدارانی دارد و مخالفینی. در ساحت عمل کار دشوارتر است، چرا که قضاوتها و برداشت‌ از رفتارها متنوع‌تر و متفاوت‌تر می‌باشد.

البته این یادداشت درباره«اعتدال» است که رویکرد اصلی رئیس جمهور منتخب اعلام گردیده. اعتدال با عدالت که شعارمحوری دولت نهم و دهم بود هم ریشه است. اعتدال را عمدتاً «میانه‌روی» و پرهیز از «افراط و تفریط» تعریف می‌کنند. اما «میانه» چه چیزی؟آیا راه رفتن بین «حق و باطل» را می‌توان میانه‌روی و اعتدال خواند؟ «اعتدال» صفت روش است یا بینش هم می‌تواند موصوف اعتدال باشد؟

به فرض در مورد حجاب بانوان آیا می‌توان گفت: چادر نشانه افراط و عریان گردی، نشانه تفریط است و اعتدال، پوشیدن کت و دامن یا بلوز و شلوار است؟! اگر برداشت از اعتدال اینچنین باشد، باید آن را آغاز انحراف دانست. ملاک تشخیص اعتدال چیست؟ آیا هر جریانی شعاری را مطرح کرد، خودش ملاک و معیار آنست؟اینها فقط چند سوال از دهها سوالی است که می‌تواند مطرح شود.

نخستین نکته در صحت اعتدال، بودن در جبهه حق است و چون حق و باطل نیز از جمله همان واژه‌هاست و اینجا مجال تبیین ملاک‌های ثابت برای تشخیص حق از باطل نیست ناگزیریم از آن عبور کنیم و اجمالاً بپذیریم وقتی ما در جمهوری اسلامی ایران، بحث از اعتدال می‌کنیم، ابتدا باید باور و پایبندی خود را به تمامیت این کلمه اثبات کنیم و بر ضرورت مراقبت کامل از منافع و امنیت آن پافشاری نمائیم.

نمی‌توان پذیرفت کسی در جمهوری اسلامی ایران طرفدار اعتدال باشد اما اعتدال مورد نظرش با بی‌اعتنایی یا کم‌اعتنایی به مردم و اسلام و یا هر دو همراه باشد. همچنین نمی‌تواند تعریفش از مردم، تزیینی و ابزاری و از اسلام، اسلام امریکایی باشد. نکته دوم اینکه، برای برحذر ماندن از «بی‌معیاری» یا «خودمعیاری» لازم است قانون و خصوصاً قانون اساسی را محور قرار دهیم؛ چرا که بی‌توجهی به قانون و خصوصاً قانون اساسی نیز از عوامل اصلی خروج از اعتدال و پا گذاشتن در میدان افراط و تفریط خواهد بود.

این مباحث ایجاب می‌کند جناب حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر روحانی در وهله اول برای پرهیز از اختلاف نظرها، برداشتها و تفاسیر مختلف، تعریف دقیقی از «اعتدال» مورد نظر خود را ارائه دهند وچارچوب و مبانی اعتدال را تبیین کنند تا سوء‌برداشتها، چنانچه اصلاحات و اصلاح‌طلبی را به انحراف کشاند، اعتدال را با آن سرنوشت مواجه نسازد. در مقام عمل نیز با انتخاب اعضای کابینه که از اولین و مهمترین گام‌های رئیس جمهور منتخب است، مفهوم «اعتدال» در نظر آقای روحانی آشکار می‌شود،پس باید منتظر ماند تا تعریف عملی اعتدال نمایان شود.

در پایان این نوشتار، نمونه‌هایی از رهنمودها و فرمایشات رهبر فرزانه انقلاب را که خود، محور و مبنای اعتدال هستند و در عرصه‌های مختلف بر «اعتدال» تاکید کرده‌اند بدون شرح و توضیح مرور می‌کنیم تا اولاً روشن شود «اعتدال» موضوع جدیدی نیست و پیش از این هم در بالاترین سطح مدیریت و هدایت کشور «اعتدال» مورد تاکید بوده است و ثانیاً مصادیق اعتدال در عرصه‌های مختلف روشن گردد. شاید این نمونه‌ها بتواند به رئیس جمهور منتخب نیز کمک کند.

1) مقام معظم رهبری در مورخ 28/4/84 در خطبه‌های نمازجمعه تهران و با اشاره به موضوع هسته‌ای، سیاست جمهوری اسلامی ایران را «اعتدال، منطق، تفاهم، مذاکره و تقویت اعتماد» اعلام و تاکید کردند: «البته سیاست اعتمادسازی باید دو طرفه باشد و اگر غرب به ویژه اروپاییها بدنبال اطمینان یافتن از ایران هستند باید خود آنها نیز اقداماتی برای جلب اعتماد ایران انجام دهند».

2) 29/7/87 خطاب به طلاب، فضلا و اساتید حوزه علمیه قم: «مبادا حرکت انقلابی جوری باشد که بتوانند تهمت افراطی‌گری به او بزنند. از افراط و تفریط بایستی پرهیز کرد … البته این را هم به همه توصیه می‌کنم که نیروهای انقلابی را متهم به افراطی‌گری نکنند».

3) در مورخ 15/9/87 در دیدار با دانشجویان: «من از اول انقلاب تا حالا، حتی در آن روزهایی که روزهای بعضی تحرکات نامتناسب بود و من به دانشگاه تهران می‌آمدم و با جوانها صحبت می‌کردم، عقیده و سلیقه‌ام همین بود که دانشجو باید از افراط و تفریط پرهیز کند. من با افراط‌کاری و زیاده‌روی‌های گوناگون در هر جهتی، موافق نیستم. با اعتدال، با روش منطقی و صحیح مسائل را دنبال کنید».

4) 29/3/88 و همزمان با آغاز فتنه، خطاب به سیاسیون و احزاب و کارگردانان جریانات سیاسی: «اگر آنها افراطی‌گری کنند، دامنه این افراطی‌گری‌ در بدنه مردم به جاهای بسیار حساس و خطرناکی خواهد رسید که گاهی خود آنها دیگر نمی‌توانند آن را جمع کنند … افراط وقتی در جامعه به وجود آمد، هر حرکت افراطی به افراطی‌گری دیگران دامن می‌زند».

5) بهمن 90 در خصوص وقایع مصر: «2 الگوی اسلام تکفیری و اسلام لائیک از سوی غرب به شما پیشنهاد شده و خواهد شد تا الگوی اسلام اصولگرای معتدل و عقلانی در میان انقلاب‌های منطقه تقویت نشود».

6) 19/6/87 در دیدار با روسای سه قوه و مسئولان مختلف نظام، ایشان با انتقاد از کسانی که با نام «عقلانیت، اعتدال و پرهیز از جنجال» بدنبال تضعیف اصول انقلاب هستند افزودند: «این اشخاص، از پایداری بر اصول اسلام که خواست قلبی ملت است، خسته شده‌اند اما این خستگی را به مردم نسبت می‌دهند».

/پایان خبر/

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.